[κωδ. 214] ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ:

ΟΙ ΑΤΥΠΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ

Διδάσκων: Ιωάννης Τασόπουλος, Καθηγητής

Το μάθημα δίδει έμφαση σε επίκαιρα θέματα του ευρωπαϊκού και ελληνικού δημοσίου δικαίου που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον από πλευράς νομοθετικών ή και νομολογιακών εξελίξεων και τα οποία προσφέρονται για την ανάπτυξη πρωτότυπου επιστημονικού διαλόγου. Μπορεί να περιλαμβάνει δύο ή και περισσότερες θεματικές ενότητες, ενώ η αιχμή του μπορεί να διαφοροποιείται σε κάθε ακαδημαϊκό έτος ανάλογα με τις τρέχουσες εξελίξεις στο πεδίο του δημοσίου δικαίου. To μάθημα μπορεί να εμπλουτίζεται με τη συμμετοχή προσκεκλημένων με εμπειρία σε ειδικότερα ζητήματα της εκάστοτε θεματικής.

Κατά το ακαδημαϊκό έτος 2025-26 ο κύκλος των διαλέξεων θα είναι αφιερωμένος στις άτυπες συνταγματικές μεταβολές στη θεωρία και την πράξη. Χαρακτηριστικά παραδείγματα προσφέρουν οι αποφάσεις του ΣτΕ για το γάμο των ομόφυλων ζευγαριών συνταγματικότητα των ιδιωτικών πανεπιστημίων, καθώς και η απόφαση του ΑΕΔ για τους Σπαρτιάτες. Το μάθημα θα εξετάσει τα ειδικότερα ζητήματα που τίθενται στο πλαίσιο του ελληνικού συνταγματικού δικαίου και της σχέσης του με το ευρωπαϊκό δίκαιο, ενωσιακό και δίκαιο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.

Ενδεικτική βιβλιογραφία:

• Ν. Αλιβιζάτος, «Το Σύνταγμα δεν είναι Πολιτική Δικονομία», Καθημερινή, 30.3.2025,
• Ξ. Κοντιάδης, Δώδεκα Μαθήματα Συνταγματικού Δικαίου, Εκδ. Παπαζήση, σ. 233.
• Χ. Ανθόπουλος, «Πολιτικά κόμματα και Δημοκρατία. Στοιχεία για μια επανερμηνεία του άρθρου 29 παρ. 1 Συντ.», ΕφημΔΔ, 2/2015, σ. 157 επ.
• Ευ. Βενιζέλος, «Τι κομίζει η απόφαση 1918/2025 της Ολομέλειας του ΣτΕ για τα μη κρατικά πανεπιστήμια;» epoliteia.gr 16.12.2025 https://www.epoliteia.gr/prodimosiefseis-epikaira-themata/2025/12/16/apofash-1918-2025-olomeleias-ste-gia-mh-kratika-panepisthmia/
• J. Balkin, Το ζωντανό Σύνταγμα, (μετφ. εισαγωγή Απ. Βλαχογιάννης) Εκδ. Παπαζήση, 2018.
• Ξ. Κοντιάδης, Γ. Τασόπουλος, «Γιατί αντίκειται στο Σύνταγμα και στο ευρωπαϊκό ενωσιακό δίκαιο η λειτουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων», ΔτΑ 104/2025, σ. 451,
• Γ. Παπαδημητρίου, «Συνταγματική πολιτική και Ευρωπαϊκή Ένωση» (1995), σε Συνταγματικές Μελέτες ΙΙ, εκδ. Σάκκουλα, 2007, σ. 123.
• Ευ. Πρεβεδούρου, «Η σημασία του διαλόγου των δικαστών για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων» (Σκέψεις με αφορμή την απόφαση του γαλλικού Conseil d'Etat της 10ης Απριλίου 2008, Conseil national des barreaux), ΘΠΔΔ 5/2009, σ. 550.
• Ι. Σαρμάς, Ανατροπές: Πρόοδος και αναθεωρητισμός με πρωταγωνιστή το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών, ΚΕΣΔ, 2024.
• Β. Σκουρής, Ευ. Βενιζέλος, Η σύμφωνη με το ενωσιακό δίκαιο ερμηνεία του άρθρου 16 παρ. 5 και 8 του Συντάγματος, Εκδ. Σάκκουλα, 2024, σ. 78.
• Γ. Σωτηρέλης, «Η υπόθεση των «Σπαρτιατών» στο Eκλογοδικείο (ΑΕΔ 9 και 10/2025). Ερμηνευτικές αυθαιρεσίες και αναπάντητα ερωτηματικά», σ. 9, 35, constitutionalism.gr 2.11.2025,
• Γ. Τασόπουλος, «Το «ζωντανό Σύνταγμα» και η μεταφορά του από την Αμερική στην Ελλάδα», syntagmawatch 7.4.2025.
• Γ. Τασόπουλος, Σχόλιο για τη Συνταγματική Ερμηνεία. Μέρος Α΄ McCulloch/Maryland: Ένα δείγμα συνταγματικής ερμηνεία του Αρχιδικαστή J. Marshal. Μέρος Β΄, Αυστηρό και Ζωντανό Σύνταγμα, Εφαρμογές Δημοσίου Δικαίου ΣΤ΄1/1993, σ. 66-96.
• Γ. Τασόπουλος, «Ο αμερικανικός νομικός ρεαλισμός. Ένα ρεύμα εκσυγχρονισμού του δικαίου», ΕΔΔΔ 36/1992, σ. 359-384.
• Γ. Τασόπουλος, «Η δημοκρατία αντιμέτωπη με τους εχθρούς της», ΘΠΔΔ 13/2020, σ. 1072-1103.
• Γ. Τασόπουλος, «H απόφαση ΑΠ 8/2023 και η πάγια ερμηνεία και εφαρμογή του άρθρου 29 § 1 του Συντάγματος απέναντι στον νεοναζισμό», e-politeia 7/2023, σ. 411.
• X. Contiades, A. Fotiadou, «Models of Constitutional Change», σε X. Contiades (ed.), Engineering Constitutional Change, Routledge, 2013, σ. 418.

Αξιολόγηση

Η αξιολόγηση βασίζεται σε εξετάσεις στο τέλος του εξαμήνου, στη συμμετοχή των φοιτητών στα πραγματοποιούμενα σεμινάρια και σε μικρή προφορικώς παρουσιαζόμενη εργασία.