Αρχική σελίδα » ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ » ΜΑΘΗΜΑΤΑ Β' ΕΞΑΜΗΝΟΥ » Μαθήματα Επιλογής Β' εξαμήνου » Επίκαιρα Θέματα Δημοσίου Δικαίου

Μαθήματα Επιλογής Β' εξαμήνου

[214] ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

Διδάσκοντες: Ιωάννης Τασόπουλος, Καθηγητής και Βασιλική Χρήστου, Δρ

Το μάθημα δίδει έμφαση σε επίκαιρα θέματα του ευρωπαϊκού και ελληνικού δημοσίου δικαίου που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον από πλευράς νομοθετικών ή και νομολογιακών εξελίξεων και τα οποία προσφέρονται για την ανάπτυξη πρωτότυπου επιστημονικού διαλόγου. Μπορεί να περιλαμβάνει δύο ή και περισσότερες θεματικές ενότητες, ενώ η αιχμή του μπορεί να διαφοροποιείται σε κάθε ακαδημαϊκό έτος ανάλογα με τις τρέχουσες εξελίξεις στο πεδίο του δημοσίου δικαίου. To μάθημα μπορεί να εμπλουτίζεται με τη συμμετοχή προσκεκλημένων με εμπειρία σε ειδικότερα ζητήματα της εκάστοτε θεματικής.

Κατά το ακαδημαϊκό έτος 2016-2017, το περιεχόμενο του μαθήματος έχει ως ακολούθως:

 Οι νέες προκλήσεις για το εθνικό Σύνταγμα και την Ευρωπαϊκή Ένωση:

 Aμφισβήτηση της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και επιστροφή στο διεθνές δίκαιο;

Το μάθημα χωρίζεται σε τρεις κύκλους.

Ο πρώτος κύκλος έχει ως επίκεντρο μια διαλεκτική αντιπαράθεση ανάμεσα στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία και σε θεσμούς άμεσης δημοκρατίας, στα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά τους. Η ολοένα και συχνότερη απευθείας προσφυγή στον λαό για την απάντηση επιμέρους ερωτημάτων της κρατικής πολιτικής στην Ελλάδα, αλλά και διεθνώς, δείχνει μια αμφισβήτηση του τρόπου κατανομής της πολιτικής ευθύνης και της αποτελεσματικότητας των μηχανισμών λογοδοσίας και θέτει νέες προκλήσεις για την οργάνωση και τη λειτουργία της πολιτείας.

Ο δεύτερος κύκλος έχει σκοπό να προετοιμάσει τον τρίτο κύκλο, που αφορά στην αναστροφή της πορείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς μια ολοένα στενότερη ένωση κρατών. Εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίον η ομοσπονδιακή αρχή και επί της ουσίας η ιδέα της κοινής κρατικής ύπαρξης ωρίμασε στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, μέσα από θεμελιώδη συνταγματικά κείμενα, αλλά και αποφάσεις-σταθμούς του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ. Ποια ήταν τα επιχειρήματα υπέρ και κατά της ομοσπονδιοποίησης και ποιοι τα στήριζαν; Η εξέταση δεν εκκινεί από την αντίληψη ενός ιστορικού αντίστοιχου, αλλά αποσκοπεί στο να εμπλουτίσει τον στοχασμό για την πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την ιδιαιτερότητά της.

Στον τρίτο κύκλο εξετάζεται ο τρόπος, με τον οποίον η οικονομική κρίση έχει επιδράσει στους ευρωπαϊκούς θεσμούς και εξετάζεται συναφώς η καταφυγή της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μηχανισμούς διεθνούς δικαίου. Εξετάζεται δηλαδή πώς έχει εξελιχθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά την αποτυχία του Ευρωπαϊκού Συντάγματος, την εδραίωση του EFSM και του ESM, αλλά και τις προκλήσεις της νομισματικής ένωσης στο πλαίσιο των ειδικών κανόνων που ισχύουν για την Ευρωζώνη.

Κοινό ερώτημα που διατρέχει τους κύκλους είναι κατά πόσον βρισκόμαστε ενώπιον μιας διπλής αποδόμησης, αφενός των μεσολαβούντων θεσμών μεταξύ του λαού και της παραγόμενης γενικής βούλησης στο εσωτερικό, αφετέρου των ευρωπαϊκών θεσμών προσδιορισμού του ευρωπαϊκού δημοσίου συμφέροντος υπέρ του έθνους κράτους. 

Ενδεικτική βιβλιογραφία (χρονολογικά και αλφαβητικά):

  • Αντ. Μανιτάκης, «Η κατάρρευση του μεταπολιτευτικού πολιτικού συστήματος, με επίκεντρο την κρίση αξιοπιστίας της πολιτικής, την εποχή της αλληλο-εξαρτώμενης, παγκόσμιας και επιμερισμένης, ευρωπαϊκά, κυριαρχίας», www.constitutionalism.gr/manitakis-katareusi-politikou-sustimatos/, 2014
  • Π. Μαντζούφας, Οικονομική κρίση και Σύνταγμα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα-Θεσσαλονίκη 2014.
  • Λ. Παπαδοπούλου, Θεσμοί «άμεσης δημοκρατίας» στο Σύνταγμα. Συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων ουσίας, εκδ. Ευρασία, Αθήνα 2014
  • Γ. Τασόπουλος, Η λαϊκή κυριαρχία και η πρόκληση της αμεροληψίας, εκδ. Κριτική, Αθήνα 2014.
  • Ν. Αλιβιζάτος, Ποια δημοκρατία στην Ελλάδα μετά την κρίση; εκδ. Πόλις, Αθήνα 2013.
  • Γ.Ζ. Δρόσος, «Loves’ Labour’s Lost: fighting austerity and crisis with obiter dicta*. A gloss on the expediency of constitutional justice in times of crisis», www.constitutionalism.gr/drossos_constitutional-justice-in-times-of-crisis, 2013
  • Γ. Τασόπουλος, «On the Jacobin Dimension of Greek Constitutional Tradition» in Anna Triandafyllidou, Ruby Gropas, Hara Kouki (eds.), The Greek Crisis and European Modernity, Palgrave, 2013, σ. 59-88. Ελληνική μετάφραση, Ιωάννη Τασόπουλου, «Η ιακωβίνικη συνιστώσα της ελληνικής συνταγματικής παράδοσης» στο Άννα Τριανταφυλλίδου, Ρουμπίνη Γρώπα, Χαρά Κούκη, Ελληνική κρίση και ευρωπαϊκή νεωτερικότητα, εκδ. Κριτική, Αθήνα 2013, σ. 99-139.
  • J. Madison, A. Hamilton, J. Jay,  Τα ομοσπονδιακά κείμενα των ΗΠΑ, εκδ. Παπαζήση, Αθήνα 2009.
  • Δ.Θ. Τσάτσος, Ευρωπαϊκή Συμπολιτεία, εκδ. Λιβάνη, Αθήνα 2007.
  • Γ. Σωτηρέλης, Σύνταγμα και δημοκρατία στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλας, Αθήνα-Κομοτηνή 2000.
  • Th. Fischer/St. Neff, «Some American Thoughts about European “Federalism”», The International and Comparative Law Quarterly, 1995, 904-915.
  • Αρ. Μάνεσης, «Το Συνταγματικόν Δίκαιον ως τεχνική της πολιτικής ελευθερίας» στο Συνταγματική θεωρία και πράξη, εκδ. Σάκκουλα, Θεσσαλονίκη 1980, 11-61.
  • Α.Ι. Σβώλος, Προβλήματα της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, 1931 στο Νομικαί Μελέται, Τόμος Δεύτερος, εκδ. Ζαχαρόπουλου, Αθήνα, 1958, 247-294.
  • W. Livingston, «A Note on the Nature of Federalism», Political Science Quarterly, 1952, 81-95.
  • J.S. Mill, Considerations on Representative Government, 1861.

Αξιολόγηση

Η αξιολόγηση βασίζεται σε εξετάσεις στο τέλος του εξαμήνου καθώς και σε εργασία.